Det lakker og lir mot jul. Tida er komen der julefreden skal senka seg over by og land.

Dessverre er det vanskeleg å bruka ordet fred i den tida me lever i. Krigen i Ukraina og i Midtausten stadfester med full styrke at det er ikkje dei fredelege kreftene som råder grunnen.

Då eg gjekk på barneskulen, likte eg å høyra om alle dei gode gjerningane til Jesus og historia til Israel-folket. Spesielt godt likte eg historia om David og Goliat der vetle David vann over kjempa Goliat.

Ser ein til Israel i dag og konflikten på Gaza, blir spørsmålet kven som no er David og kven som er Goliat. Det er heilt ubegripeleg at jødane med si historie og alt det grusame dei opplevde under siste verdskrig, ikkje kan oppvisa meir nestekjærleik overfor palestinarane. Det er ingenting som rettferdiggjer drap på uskuldige palestinske barn. Det mest triste er at verdssamfunnet ikkje maktar å stoppa galskapen.

Nei, det er ikkje lett å kjenna på fred og glede i desse tider. Skal det skje, lyt ein snu seg rundt og gå attende til ei tid med «mykje lys og varme». Det er lite som  gjer meg meir glad og oppstemt enn å henta fram alle dei gode minna frå barndomen.

For meg betyr desse minna ekstra mykje akkurat no fordi eg har nettopp mista min beste barndomskamerat Olaf, som brått gjekk bort.

Eg har alltid hevda at me var heldige som kom til verda som etterkrigsbarn. Me hadde foreldre som hadde opplevd krigen og som gjorde at me fekk oppleva ein trygg og god heim. Solidariteten  og nestekjærleiken stod sterkt etter krigen og det var liten skilnad på fattig og rik.

Bekkjarvik var ein fantastisk fin plass å veksa opp på femtitalet for ein gutekropp.

Den gong gjekk det føre seg ein masse aktivitetar som for lengst er opphøyrt.

På den tida fanst det tønnefabrikk, sildesalteri, nótbarkeri, nótbøteri og mykje anna spennande som var knytt til fiske.

For oss som var gutar var dette ei eventyrverd, og eg kan godt hugsa kor spennande det var å ta seg ulovleg inn på tønnefabrikken og dei store buene etter arbeidstid for å gå på oppdagingsferd eller for å leika "bom og leita", eller me var i den store nóthengja og klatra og balanserte på stokkane som nøtene hang på.

Hans, Asta og Brian Halstensen. Foto: Privat

Gjekk du inn på tønnefabrikken ein varm sommardag på femtitalet, fekk du sjå ein gjeng med tøffe mannfolk i bar overkropp som produserte tønner på akkord så sveitten silte av kroppen.

Den gong kunne heile kaien vera dekka av ferdigsalta sildetønner som blei eksporterte til Russland og andre austeuropeiske land.

I dag kan hamna vera overfylt av lystbåtar.

Den gong kunne ein oppleva å kunna gå tørrskodd over vågen på fiskeskøyter som låg og venta på betre vêr.

Det var også på tønnefabrikken at me lærte å tena våre fyrste kroner.

Dette skjedde i sommarferien når fraktebåtar kom med stav til bruk i tønneproduksjon. Då var me ungane ei viktig arbeidskraft til å stabla på plass all staven.

Disse arbeidsøktene der det var ei blanding av arbeid og masse spøk og moro med dei vaksne, er rike og gode minne.

Likevel var høgdepunktet då me kunne gå på kontoret til Alfred og Thorleif og henta ein gul lønningspose med ei skarve løn oppi, men som for oss gluntar framstod som ein uendeleg rikdom.

Det var ikkje berre sjølve staden som var spesiell. Me hadde eit persongalleri den gong som var mykje meir frodig og fargerikt enn i dag. I dag er så å seia nesten alle like og me har blitt til ein litt grå masse.

Eg hugsar godt skøyaren Birger Pedersen som var full av spilloppar.

Annfinn på bua som likte å skremma oss og som aldri let oss få vita om han verkeleg var så sint som han gav seg ut for å vera.

Olaven i Kalvanes som skapte liv og røra når han kom på butikken for å kjøpa bollar og brus.

Hans Halstensen, 2020-talet. Foto: Trond Hagenes, arkiv

Glade Jan på Rabben som jodla og song på vegen.

På femtitalet fekk me mange gongar besøk av den fargerike splintehøvdingen Zander og kona Gunnhild som til vår forskrekking røykte pipe. Folk var litt skeptiske til splinten, men me gutane tykte det var ei fascinerande oppleving når splintefølget kom.

Me hadde både skomakar og smed den gong. Eg hugsar kor kjekt det var å gå til skomakar Flolid med sko til vøling. Han var slik en koseleg kar og det lukta så godt av lim og lær på verkstaden at eg mange gonger tenkte at skomakar skulle eg bli som vaksen.

Barnehage og SFO var ukjente begrep då me vaks opp, men vi hadde ein spennande leikeplass like ovanfor Juthola. Denne plassen har hatt stor betydning for meg og mange andre i oppveksten. Eg likte fysisk aktivitet og her kunne eg utfolda meg. Tett opptil leikeplassen stod det svære grantre som me klatra i og hang etter armer og bein nesten som apekattar.

I vaksen alder har eg mange gonger reflektert over kvifor det aldri skjedde ei alvorleg ulykke i alt det rare me fana på, for me tøygde grensene langt utover det forsvarlege.

Me var på sjøen i robåt i allslags vêr og aldri med redningsvest.

I dag er det ikkje uvanleg å høyra at dei unge gjev uttrykk for at dei keiar seg.

På femtitalet eksisterte ikkje TV eller mobilen. Den nærmaste underhaldning var barnetimen på radioen kl 18 om laurdagskvelden.

Kanskje nettopp derfor måtte me bruke fantasien og eg vil påstå at me knapt visste kva det å keia seg var.

Om sommaren gjekk dagane med fisking, bading og fotball på Sørebøden og Alvamyra og masse andre leikar som var populære den gong, som "tikken", "bom og leita", "løysa krig", "slå pinn" og så vidare.

Dei fleste av desse leikane er heilt borte i dag.

Om hausten hadde me årets høgdepunkt sett med mine auge, nemleg hummarfisket, som var ubegripeleg spanande. Eg fiska med ruser langs kaien, som den gong var full av stor hummar. Det var  eit kick å kunna gå ned på kaien seint om kvelden og lysa med lommelykt ned på rusa og oppdaga at store humrar allereie var gått inn i henne.

Viss ikkje det var nok spaning, fekk me ytterlegare spaning gjennom epleslang på seine haustkveldar.

Vinterstid stod me på ski og skeiser så snart høvet baud seg.

Den gong var det mykje meir is og snø vinterstid.

Skeiseløp var den store sporten. Me satt klistra framfor radioen og høyrde på Knut Bjørnsen og Per Jorset og noterte rundetider så blyanten knakk.

Ellers i året bygde me hytter, kriga indianar og cowboy og røykte ondebort som svei i augo.

Den gamle flotte hytta i Ringane som for lengst er borte, gjekk i arv frå dei som fyrst bygde ho til ein dag me stod for tur som eigarar.

Eit sterkt barneminne frå den gong var jula. Då opna juleutstillinga i 2. etg i gamlebutikken. Det var himmelsk for oss ungane då me fekk lov å gå opp trappene for å sjå på all verdas flotte leikar og presangar. Barn i dag ville nok sagt at det var smålege greier, men for oss var det rein lukke.

Ein ekstra spiss var det også dei sundagane då Torleif køyrde oss på bygdakino på Gradnatun i den gamle, grøne bussen som var eitt av tre-fire køyretøy den gong.

Me hadde også vår eigen kino i kjellaren på Nyehuset. Der viste Bjørn Ove Chaplin-filmar. Inngangsbillett: 10 øre.

Kaien og rutebåten "Bremnes" var eit sosialt knutepunkt den gong, spesielt i helgene. Då var det tjokafullt med folk på kaien som kom for å treffast, slå av ein prat, høyra litt sladder, men aller mest for å få med seg kven som kom frå byen om laurdagen og kven som reiste til byen om sundagen.

For oss gutane var laurdagen ekstra spanande. Då stod me med auga på stilkar for å få med oss dei siste som kom på land. Det var ofte dei som var reist til byen for å handla på polet til laurdagsfesten og som gjerne hadde begynt litt vel tidleg på festen, og som måtte støttast opp landgangen av mannskapet.

Sjølv om me følte at fritida og dagane den gong var for korte, måtte me likevel gå på skulen.

På folkeskulen hadde me ei lærarinne som heitte Guro Furuberg. Det var den same lærarinna som nyutdanna hadde mange av våre foreldre som elevar i folkeskulen rundt 1930. Då seier det seg sjølv at ho på sine gamle dagar ikkje lenger hadde den autoritet som skulle til for å halda oss rabagastane i øyra.

Me var nok flinkare med fantestrekar enn ta til oss rett kunnskap.

Guro hadde likevel ein eigenskap som me sette stor pris på. Ho var særs oppteken av Snorre-soga og fortalde mykje spennande om dei norske vikingkongane. Vi gluntane blei så oppglødde av dette at me stifta ein vikingklubb der me hadde ein del rare reglar, mellom anna at me skulle gå med gummistøvlar på skulen og læra eit vers av salmane. Eg var størst i klassen og blei valt til vikinghøvding. Svære greier. Gummistøvlane var viktige, for det blei sett på som ei stor vikingbragd dersom ein i friminuttet torde springa tvers over ein 20 cm djup dam i nærleiken av skulen.

Sjølv om me kanskje ikkje var Guds beste barn den gongen, hadde me likevel foreldre som passa på å senda oss på sundagsskulen kvar sundag.

Då me stod der og song Asbjørn sin favorittsong ”Min båt er så liten og havet så stort», ja då kjente me nok litt på at me var på rette vegen i livet.

I 1960 skjedde det store ting i Bekkjarvik. Då fekk Andreas (Gubben) som førstemann TV som vart installert av doktor Moe. Somaren 1960 hugsar eg godt. Då var me ein gjeng som sat fastklistra framføre TV’en til Andreas og såg på Sommar-OL i Roma, der Wilma Rudolph løp som ei gaselle på 100-meteren.

Det vart mykje knuffing blant TV-gjengen, men heldigvis hadde me gode gamle Marta Haldorsen som roa oss ned med bollar og brus.

For oss som vaks opp på femtitalet, representerte Bekkjarvik på mange måtar vår vetle verd og me hadde liten kontakt med den store verda. Tur til Syden var ikkje mogleg den gong. Den lengste reisa var gjerne ein tur med rutebåten – til Bergen – som tok over fire timer.

Ein person som gjorde eit sterkt inntrykk på meg i oppveksten og som eg blei svært glad i var bestefar Hans. Han budde i same huset som oss og minna etter han er gode. På sine gamle dagar viste han ei utruleg takksemd for livet og mot livet. Han takka for kvar dag han fekk og han takka for kvart måltid han fekk. Han imponerte meg på den måten han fann glede og hugnad i den vanlege kvardagen. Nøysemda til bestefar var ein stor kontrast til dagens ”bruk og kast”-samfunn.

Barneåra gjekk fort og då sto konfirmasjonen for tur. Det heitte seg den gong at dersom du gjekk på dans før du var konfirmert, blei du ikkje konfirmert. Eg blei konfirmert og nyttårskvelden gjekk eg på dans for fyrste gongen. Der var eg heldig og fekk lov å dansa med ei fin jente frå Stolmen. Eg fekk til og med lov å fylgja henne til Salthella etter dansen. Klem blei det også. Det var kaldt på heimvegen, men eg merka ikkje så mykje til det for eg kjende så sterkt på at no var eg på full fart inn i det vaksne livet.