Svært mange unge under 30 år står utanfor arbeid og skule, og ein stor del unge fell ut av vidaregåande opplæring. Talet på unge uføre aukar, det gjeld òg her i Austevoll. Ein stor del av desse blir sittande heime med lite kontakt med omverda.

Angst og depresjon er den viktigaste årsaka til at unge blir uføre. Ungt utanforskap er ei av dei store utfordringane i det norske samfunnet i dag. Omkostningane er store både for samfunnet og for dei unge det gjeld.

Akkurat no er det veldig mange ledige jobbar i landet vårt. Så kvifor er det då fleire unge mellom 18 og 30  år som mottek uføretrygd enn nokon gong tidlegare? For å hindra at unge å blir uføretrygda må me sørga for at det finst rette tilbod for å få dei med på vegen vidare.

Dagens samfunn får ikkje i brukt dei unge sine ressursar, det blir gjerne ikkje  gjort nok for å inkludera dei som fell utanfor. Hjelpeapparatet er ikkje samordna godt nok. Resultatet er store kostnader både for enkeltmennesket og for samfunnet.

Det er særleg bekymringsverdig med dei som verken har arbeid, er under utdanning eller er registrerte hos NAV. Kor mange av dei sit berre heime? Jo lengre dei sit heime og er utanfor systemet, jo mindre sannsynleg at dei kjem seg i jobb. For kvart år ein står utanfor aukar fara for å bli ufør. Om ein blir sitjnde lenge kan det vera angst, tristheit eller andre helseutfordringar som ligg bak. Dette kan føra til at ein mister kontakten med samfunnet og ikkje klarar  å komma seg inn igjen. Dei aller fleste psykiske lidingar kan behandlast om ein får tidleg nok hjelp, men om ein ventar for lenge er risikoen høg for at ein endar utanfor arbeidslivet.

Hos oss er det mogleg og komma på  arbeidsforberedande trening. Tiltaket har strenge krav om oppmøte og framgang. Her kjem nokre av dei unge som strevar med å komma seg ut i samfunnet enten i form av skule eller arbeid.

Det me ser hos fleire av desse unge er at bistandsbehovet er mykje større enn det dei kan få. Ofte treng dei hjelp i lang tid for i det heile tatt å stilla til avtalt tid. Med andre ord er desse ungdomane ikkje klar for krava me har i eit AFT-tiltak. Når dei møter desse krava som er for store vil det kunne sette dei fleire steg tilbake og meistringskjensla som er nødvendig for framgang, uteblir.

Det er synleg at det i Austevoll kommune manglar eit ledd i fyrste del i arbeidet med å inkludere og som har mål å hjelpe dei unge med å finne motivasjon mot vegen til utdanning og jobb.

Statsforvaltaren bidreg med tilskot til  utviklingsprosjekt for dei sosiale tenestene i mange andre kommunar i Vestland fylkeskommune. Eit av desse gruppetiltaka er i Bjørnafjorden kommune og heiter Posterus. Det er eit gruppetiltak for unge mellom 18 og 30 utan jobb og skuleplass. Prosjektet er eit samarbeid mellom kommunen og NAV. Gruppetiltaket skal hjelpa unge med å finna sin veg frå tomgang – til utdanning og jobb. Målet er at deltakarane skal få eit trygt grunnlag for å meistre livet utan NAV.

Posterus er latin og tyder framover, framtidig eller neste. Posterus har hatt fleire kull og resultata lovar godt: Dei aller fleste startar med ein målretta aktivitet når dei er ferdige i Posterus. Det har vore fokus på å ikkje gå for fort fram. Det skal vera som eit fundament for  å meistra livet.

Jobben er å gi dei tru på seg sjølv så dei ser moglegheitene. Det er ein balanse mellom å sy puter under armane på folk og å stille knallharde krav. Prosjektet har hatt som ynskje at dei skal få noko å gle seg til, og ikkje berre oppleve papir og brev med informasjon og paragrafar. Det handlar om å sjå etter dei som sit litt fast i systemet, som kanskje har vore innom fleire tiltak utan at det har ført til noko. Dei kan ofte på grunnlag av dette verte demotivert.

Ein kjem ingen veg utan å vera trygg. Det er heilt sentralt at deltakarane kan få vera seg sjølve for at dei skal få nytta av denne oppfølginga. Mange veit ikkje kva dei vil i livet. For at dei skal finna ut av det må dei vera trygge nok til å fortelja om seg sjølv. Dei får då vidare hjelp til å finna sine ressursar og oppdaga moglegheiter. Tiltaket har fleire personar som ikkje har ein einaste person dei kan kalla for ein ven. Deltakarar i prosjektet får lærdom av viktigheita av å bygga relasjonar, verta meir sjølvsikre og ha fokus på sjølvutvikling, som igjen vil gi betre livskvalitet.

Så kvifor har me ikkje dette tilbodet i Austevoll kommune? Det er i samsvar med andre kommunar ein kommune som treng alle nevar han har. Det er ynskjeleg at me kjempar for denne gruppa for å trasse denne utviklinga. Det vil vera eit viktig bidrag for dei som ikkje har nokon til å tala si sak. I eit så aukande samfunnsproblem vil ein ikkje liggja etter i utviklinga, men gå føre som eit godt eksempel.

Veronika Marie Solheim

Tiltaksleiar

Svein Arne Kalvenes

Dagleg leiar